مهارت جرآت مندی(قسمت دوم)

عادت‌های بد گوش دادن

 ۱-تمرین صحبت کردن: در بسیاری از مواقع در تعاملات اجتماعی ما به جای اینکه به دیگران گوش کنیم همش داریم فکر می‌کنیم چه پاسخی بدهیم.

 یعنی پرهیز کنید از این کارها عادت‌های بد گوش دادن یعنی این کارها را انجام ندهید.

 ۲-مقایسه کردن: ما در تعاملات با دیگران دائماً داریم مقایسه می‌کنیم کدام بهتر صحبت می‌کند کدام خوشگل‌تریم کدام با کلاس‌تریم  کدام باهوش‌تریم، کدام و غیره و این باعث میشه که ما همیشه خوب گوش نکنیم.

۳- قضاوت کردن و برچسب زدن:  اگر در تعاملات اجتماعی برچسب بزنید و از کلماتی مثل احمق کودن و غیره استفاده کنید طبیعی است که به حرف دیگری گوش نمی‌دهید و مدام در حال پیش داوری کردن هستید.

4- قیافه حق به جانب گرفتن است و اینطور ترجمه شده در خیلی از موارد در تعامل با دیگران ما مدام دنبال این هستیم که دیگران را متهم کنیم چون حق به جانب ماست و به آنها گوش نمی‌دهیم که این یکی دیگر از موانع است

۵- صحبت کردن در زمانی که باید گوش کنیم

 فرهنگ ما شرایطی را فراهم می‌کند تا گوش کنیم اما یادمان باشد با گوش کردن اطلاعات بیشتری دریافت می‌کنیم با داد و هوار از گوش دادن و دریافت اطلاعات باز می‌مانیم.

 خدا یک دهان و دو تا گوش داده است بنابراین باید دو برابر گوش کنیم اما متاسفانه برعکس است.

۶-  قطع کردن حرف  دیگران:  چون فکر می‌کنند چیزی که می‌خواهند بگویند مهمتر است آنقدر روی افکار خودشان تمرکز دارند که نمی‌توانند خودشان را با دیگران وفق بدهند تا حرف‌ها قطع شود و در مناظره‌ها دقت کنید آنها حرف همدیگه می‌شوند که اصلاً درست نیست.

۷- ما چیزی را که دوست داریم می‌شنویم نه چیزی که واقعیت است

۸- داشتن افکار غالب و کلیشه‌ای بعضی از افراد افکار کلیشه‌ای یا جذبی دارند وقتی یک پیام متضاد می‌آید چون نمی‌خواهد باورش را به چالش بکشد گفتار را نادیده می‌گیرد و هرچیز توجه و تمرکز را مختل کند به گوش دادن فعال صدمه می‌زند.

 بین زن و مرد در گوش دادن تفاوت وجود دارد، معمولاً مردها کلی درک می‌کنند اما زن‌ها تک تک صداها را تحریک می‌کنند درک آقایان نیمکره راستی است و نیمکره چپی‌ها تحلیلی هستند آقایان منطقی گوش می‌کنند و زنان ارتباطی برمی‌گردانند به هویتشان چون خانم‌ها اول رابطه برقرار می‌کنند اول  خانم‌ها ارتباط برقرار می‌کنند بعد هویت شکل می‌دهند اما آقایان اول هویت شکل می‌دهند و بعد ارتباط برقرار می‌کنند به همین دلیل گفتار آقایان بیشتر مستقیم است.  مثلاً در مهمانی میگه الان موقع رفتنه‌ها اما خانوم بیشتر جملاتش این شکلی است وصفی است خب حالا نوبت این رسیده که بریم یا نریم .جمله‌اش وصفیست آقایون مستقیم و امری صحبت می‌کنند ولی خانم‌ها معمولاً از نصفه و نیمه مثل من نمی‌دونم من مطمئن نیستم و غیره استفاده می‌کنند و همچنین خانم‌ها حرف دیگران را بیشتر قطع می‌کنند نسبت به آقایان

 روش‌های گوش دادن موثر

 ۱-به طرف مقابل دقت کنیم و توجه کنیم بهش نگاه کنیم تماس چشمی داشته باشیم بله آهان و آهان و متوجه می‌شوم و لبخند و غیره استفاده کنید یکم به طرف او متمایل شوید و تمایل ژستی و جسمی داشته باشید از نشانه‌های غیر کلامی برای گفتن استفاده کنید حتی لبخند هم بزنید.

۲- سوال کنید. برای جمع آوری کردن اطلاعات ،سوالات باز آدم را تشویق می‌کند به حرف زدن به جای اینکه بگوییم مدرسه کجاست که بگوید اینجا بگوییم از مدرسه چه خبر؟

 سوالات بسته تک جوابیست اما سوالات باز بیشتر توضیح می‌دهند.

۳- به فرد مقابل خود بازخورد دهید. وقتی بازخوردی می‌دهید یعنی به حرف‌های او گوش می‌کنید کلماتش را خلاصه کنید جملاتش را به او برگردانید و فیدبک دهید بازخورد به شما کمک می‌کند تا به فرد بفهمانید که منظورش را فهمیدید یا خیر.

 گوش دادن در این زمان فعالانه است و علاوه بر موارد فوق سعی کنید زمان صحبت کردن همراه با موضوع پیش بروید و صبر کنید صحبت طرف مقابل تموم شود و بعد صحبت کنید. گفته‌هایتان را به وضوح بیان کنید و روی جنبه‌های مثبت تاکید کنید در حرف زدن.

 در زمان صحبت کردن از ضمیر من استفاده کنید و از تعمیم بیش از حد پرهیز کنید همیشه و هرگز خیلی استفاده نکنید و نهایتاً نصیحت نکنید چون خیلی‌ها از نصیحت کردن خوششان نمی‌آید.

ما نباید خشممان را فرو ببریم و اگر احساسی داریم به صورت قاطعانه آن را بیان کنیم.

 موانع ارتباطی:

۱- قضاوت کردن: وقتی یک نفر حرف می‌زند و شما عقاید خودتان را به زور به او می‌قبولانید و یکی می آید می‌گوید تو موضوع را داری بزرگ می‌کنی.

۲- ارجاع دادن به خویشتن: فرد با شما صحبت می‌کند شما بلافاصله به جای گوش دادن سعی می‌کنید به یک موضوع مشابه پیدا کنید به خودتان نسبت دهید و این باعث میشود فرد احساس ناکامی کند و احساس بی‌اهمیتی بهش دست می‌دهد.

۳-بی توجهی به احساسات طرف مقابل

 در این مواقع احساسات طرف مقابل رو نادیده می‌گیریم یک نفر مثلاً رنجیده از یکی دیگر میاد با شما صحبت می‌کند شما به جای اینکه گوش کنید بهتر است بهش بگویید چقدر تو نامردی و نصیحت کنید کمک نمی‌کند به این فرد و بهش می‌گویید اصلاً ولش کن بیا برویم فوتبال بازی کنیم. موضوع رو عوض می‌کنید و بحث رو منطقی می‌کنیم اینجور کارها باعث میشود آدمها از هم دور بشوند گفتن ناراحت نباش ناراحت نباش درست میشه اینا همشون حال به هم زنن . بعضی وقت‌ها دست کم گرفتن موضوع چیز مهمی نیست این برای همه پیش میاد خودتو ناراحت نکن

معلوم است که اینها موانع برقراری ارتباطن و دقیقاً اینجا باید همدلی کنی می‌فهمم چقدر رنجیدی یعنی ادامه بده درک می‌کنم که این موضوع خیلی تو را رنجانده .این یعنی ادامه بده و این‌ها همدلی است.

۴-قطع کردن صحبت طرف مقابل:

پیوسته سوال می‌کند و پیوسته حرفش را قطع می‌کند که طرف مقابل دیگر نمی‌خواهد ادامه دهد.

۵- ارائه راه حل:   همین که حرف دیگران را می‌شنود شروع می‌کند به راه حل دادن

 مثلاً می گوید  ازش معذرت ‌خواهی بکن و برو دکتر باهاش حرف نزن راه حل می دهد و اینها باعث می شود فرد دیگه ادامه ندهد .اگر هر روز بگویم آهان هر روز داره غیبت می‌کنه و غیر ارتباط موثر با ارتباط معمولی فرق دارد.

۶- مسخره کردن:  خیلی وقت‌ها ما می‌گوییم در ارتباط .این بامزه‌ترین چیزی بود که من شنیدم پروفسور بالاخره با این کار ارتباط را قطع می‌کنید.

۷- تهدید کردن: جمله‌ای که با اگر بکنی یا اگر نکنی شروع بشود می‌تواند تا حدی تغییر رفتار را ایجاد کند اما نهایتاً به قطع رفتار منجر می‌شود.

برچسب زدن« نامگذاری» وقتی فردی کاری می‌کند ما برچسب می‌زنیم تو دیوانه‌ای بابا مگه خولی احمق  یعنی ارتباط را باید تمام کنیم.

 سبزی‌های ارتباطی ما سه دسته هستند

 پرخاشگرانه، منفعلانه و قاطعانه

 برای هر کدام از ما یکی از این ها قالب است

 سبک منفعلانه:

 فرد خیلی با نیازهای خودش کار ندارد و به راحتی خواسته‌های دیگران را می‌پذیرد.

 حتی اگر به ضررش باشد.  به این‌ها سلطه پذیر می‌گویند.

 دل مشغولی اصلی این افراد این است که ترک و طرد نشوند.

 از هر نوع برخورد با دیگران اجتناب می‌کنند.

 این افراد همیشه حق را به دیگران می‌دهند چون خیلی برای خودشان ارزش قائل نیستند و مدام می‌خواهند دیگران از آنها راضی باشند،  از آنها انتقاد نکنند و همه را می خواهند  راضی نگه دارند.

 به طور ساده به حقوق خودشان  بی توجه هستند.

 احساسات عقاید و افکار خودشان را بیان نمی‌کنند و به دیگران اجازه می‌دهند به حریم خصوصی‌شان تجاوز کنند.  حقوقشان را پایمال کنند احساساتشان را نادیده بگیرند و در ظاهر آدمی صبور متواضع و مهربان و از خود گذشته به نظر می‌رسند. اما در باطن از اینکه مورد سوء استفاده قرار گرفته‌اند و حقوقشان پایمال شده ناراحتند و احساس درماندگی می‌کنند،  خیلی مضطرب هستند و قادر به پذیرش مسئولیت نیستند.

 اعتماد به نفس این افراد پایین است و نیازهای دیگران را به نیازهای خودش ترجیح می‌دهند.

 در هنگام ارتباط با دیگران اضطراب دارند چرا چون مدام می‌خواهند دیگران را راضی نگه دارند و این افراد در زمان حرف زدن مدام وول می‌خورند و مدام نفس عمیق می‌کشند بریده بریده صحبت می‌کنند و دست‌هاشون رو به هم می‌مالند.

 حرکات زائد از خودشان نشان می‌دهند و وقتی مشکلی پیش بیاید به جای حل مسئله به دنبال پاک کردن صورت مسئله هستند و خودشان را سرزنش می‌کنند و انقدر پیش می‌روند تا خودآزاری می‌کنند و جنبه مازوخیسمی پیدا می‌کنند.

 در هنگام تعارض سعی می‌کنند حس ترحم دیگران را برانگیخته کنند تا از تعارض فرار کنند .وقتی صحبت می‌کنند در چشم دیگران نگاه نمی‌کنند و در مهمانی‌ها کاملا ساکت و گوشه‌گیر هستند و زمانی که از کسی ناراحت هستند به جای اینکه به او بگویند، همه را در دل خودشان می‌ریزند و سعی می کنند آنها را فراموش  کنند البته هیچ وقت فراموش نمی‌کنند.

 این افراد هرچه بیشتر سعی می‌کنند که فراموش کنند بیشتر حالشان بد می‌شود و این ناراحتی مدت‌ها آنها را آزار می‌دهد.

 این افراد انقدر حرص می‌خورند و حرص می‌خورند و حرص می‌خورند که یک دفعه از یک جا طغیان می‌کند و می‌زند بیرون.

 پیام ارتباطی که افراد منفعل به دیگران می‌دهند این است:

من خوب نیستم شما خوب هستید

 چون این افراد خودشان را خیلی کم در نظر می‌گیرند و خودشان را دست کم می‌گیرند، در مقابل دیگران را خیلی مهم می‌دانند و هدف اصلی رفتارشان این است که دیگران راضی باشند به هر قیمت ممکن هر رنج و عذابی را به تن می‌خرند و دست به کاری می‌زنند که دیگران طردشان نکنند.

 یکی از دلایل رفتارشان این است که افراد خیلی از حق و حقوق خودشان آگاه نیستند و برای اینکه مودب به نظر برسند خودشان را تسلیم خواسته‌های دیگران می‌کنند چرا؟

 چون این افراد ابراز وجود و اعتماد به نفس را نشانه بی‌ادبی خودشان در نظر می‌گیرند.  نشانه بی‌نزاکتی خودشان در نظر می‌گیرند و می گویند اگر نشان بدم دیگران مرا دوست ندارند.

 این افراد مهارت نگفتن را ندارند و معمولاً سرگردانند معمولاً کارهایشان را نیمه کاره رها می‌کنند و در زمان صحبت کردن قدرت بیان خودشان را ندارند و از یک شاخه به شاخه دیگر می‌پرند موضوع را عوض می‌کنند،  صدایشان خیلی می‌لرزد و دائماً از شما معذرت خواهی می‌کنند و مدام می‌گویند معذرت می‌خواهم پوزش می‌خواهم خیلی من من می‌کنند و ظاهرشان خمیده سر به زیر و شانه های افتاده دارند.

  وقتی از آنها درخواست می‌کنیم  اینطور جواب می‌دهند:

 هر طور شما صلاح می‌دانید

 برام فرقی نمی‌کند

 هر چیز شما گفتید

 هر چیز آقا گفت

 نتایج چیست؟

 به خاطر اینکه این فرد از خود گذشتگی می‌کند  از او تعریف و تمجید می‌کنند را دوست دارد

 اگر شکست هم بخورد باز اطرافیان از او حمایت می‌کنند چون خودش هم خیلی  تصمیم گیرنده نیست و نبوده است.

معمولاً پیامدهای  منفی، مثل احساس حقارت،  اعتماد به نفس پایین،  احساس خودکم بینی،  نارضایتی از خویشتن در فرد شکل می‌گیرد تا اطرافیان به این نتیجه برسند که به راحتی می‌توانند این فرد را فریب بدهند و معمولاً این افراد کاندیداهای اصلی مصرف مواد هستند.

 در رفتار پرخاشگرانه که یک سبک ارتباطی است فرد دنبال احقاق حق خود  است.  و حقوق دیگران را زیر پا می‌گذارد.

 فقط حقوق و نیازهای خودش مهم است، فقط احساسات خودش مهم است و راحتی حق و حقوق دیگران را نادیده می‌گیرد.

 مدام با دیگران رقابت می‌کند و همیشه می‌خواهد پیروز میدان باشد و همیشه فکر می‌کند حق با اوست و اگر مشکلی پیش بیاید دیگران را علت مشکلش می‌داند.

 در حرف‌هایشان واژه باید زیاد است و  از این کلمه زیاد استفاده می‌کنند.

 این افراد خیلی زود عصبانی می‌شوند و این عصبانیت را هم خودشان زود نشان می‌دهند خصومت در  نگاه آنها کاملا مشهود است و در هنگام صحبت کردن خیلی بد صحبت می‌کنند. به راحتی حرف دیگران را زود قطع می‌کنند و هنگامی که با آنها مخالفت می‌شود زود برانگیخته می‌شوند و شروع می‌کنند به داد و فریاد،  زمانی که با آنها موافقت می‌شود خیلی زود هم عصبانیتشان فروکش می‌شود.  افکار اساسی این افراد این است که فقط دیدگاه ما درست است،اصلا تحمل مخالفت و انتقاد را ندارند،  خیلی خودخواهند و خودشان را برتر از دیگران می‌دانند.

 خیلی راحت به دیگران برچسب می‌زنند و معمولاً دیگران را تحقیر می‌کنند و مورد تمسخر قرار می‌دهند و توهین می‌کنند.

 پیامی که به دیگران می‌دهند این است: من خوب هستم شما خوب نیستید.

 اینجا یعنی هرچی من می‌گویم درست است و هرچی من فکر می‌کنم درست است خیلی شما مهم نیستید عقاید و احساسات شما مهم نیست هدف اصلی افرادی که پرخاشگری می‌کنند برنده شدن به هر قیمتی است.

 یعنی در هر شرایطی می خواهند برنده شوند.

 هدفشان امتیاز گرفتن و داشتن تسلط است و سعی می‌کنند دیگران را تسلیم خواسته‌های خودشان کنند.

 معمولا نسبت به انگیزه‌های دیگران نگاه بدبینانه دارند و همیشه پیش دستی می‌کنند که مبادا محکوم شوند.  باور زیربنایی این افراد این است من شما را اذیت می‌کنم تا شما فرصت اذیت کردن من را پیدا نکنید.

 با صدای بلند صحبت می‌کنند و نابهنجار صحبت می‌کنند.

صحبتشان پر از نیش و کنایه است و دیگران را تهدید می‌کنند.  باعث دلسردی و ناامیدی دیگران می‌شوند با برچسب زدن و تهدید کردن و تحقیر کردن دیگران سعی می‌کنند به خواسته‌های خودشان برسند ممکن است در کوتاه مدت به خواسته‌هایشان برسند، ولی در دراز مدت دیگران تحمل نمی‌کنند .کم کم طرد می‌شوند و اطرافشان دیگر کسی باقی نمی‌ماند چون از آنها بیزار می‌شوند و دامنه اجتماعی اش  محدود می‌شود.  روابط بین فردی اش مختل می‌شود چون دشمن تراشی کرده است و آرامش دیگران را سلب کرده است و بعضی‌ها پرخاشگری را با انفعالشان ترکیب می‌کنند.

 جمع‌بندی

 چرا رفتار منفعلانه می‌کنیم؟ ترس از تایید نشدن ،ترس از انتقاد شدن ،فرار از تعارض.

 مهارت‌های جرأت ورزی نتیجه‌اش چیست؟

 فقدان اعتماد، احساس خشم ،احساس ناکامی ،از دست دادن کنترل ،رفتار پرخاشگرانه، کاهش احساس ارزشمندی.

 دلایل رفتار پرخاشگرانه

 ترس از شکست نداشتن اعتماد نداشتن قدرت دستکاری دیگران تشویق شدن نتیجه‌اش چیست؟

 تعارض در روابط بین فردی عدم احترام به دیگران و طرف مقابل افزایش استرس خشونت نرسیدن به نتیجه.

 دلایل رفتار جراتمندانه چیست ؟احساس خوب در مورد خودمان داشتن ،احساس خوب در مورد دیگران داشتن، ایجاد احترام متقابل کاهش صدمه، صادق بودن با خودمان و با دیگران.

 نتایج رفتار جراتمندانه : تقویت روابط، احساس کنترل  ،مصمم بودن ،روابط بین فردی مناسب، اما متاسفانه بعضی وقت‌ها برچسب پررو می‌خوریم.